با شروع فصل سرما و بازگشت به محیطهای بسته مثل مدرسه، دانشگاه، محل کار و وسایل حملونقل عمومی، بیماریهای ویروسی تنفسی و گوارشی هر سال بیشتر میشوند. این پاییز هم طبق گزارشهای هفتگی مرکز مدیریت بیماریهای واگیر وزارت بهداشت، آنفلوآنزا و کرونا همزمان در کشور در گردش هستند. در این مقاله، شایعترین بیماریهای ویروسی پاییز ۱۴۰۵، نشانهها، راههای پیشگیری و اقدامات اولیه درمان را مرور میکنیم.
وضعیت این پاییز در یک نگاه
- حدود ۱۰ درصد مراجعان سرپایی علائم شبهآنفلوآنزا داشتهاند.
- حدود ۷ درصد موارد عفونت تنفسی بررسیشده آنفلوآنزا بوده که چند برابر مدت مشابه سال گذشته است. آنفلوآنزای نوع B شایعتر از نوع A است و بیش از نیمی از موارد مثبت آنفلوآنزا مربوط به کودکان است.
- حدود ۱۸ تا ۲۲ درصد موارد عفونت تنفسی بررسیشده کرونا بوده است.
علائم بیماریهای شایع ذکرشده به شرح زیر است:
۱. آنفلوآنزا
شروع ناگهانی تب و لرز، درد عضله و بدن، سردرد، خستگی شدید، سرفه خشک و گلودرد که معمولاً شدیدتر از سرماخوردگی معمولی است و چند روز تا یک هفته طول میکشد.
چه کسانی بیشتر در معرض خطر آنفلوآنزا هستند؟
کودکان، سالمندان، زنان باردار و افراد دارای بیماریهای زمینهای مثل بیماری قلبی، ریوی، دیابت یا ضعف سیستم ایمنی.
۲. کووید-۱۹
تب، سرفه، گلودرد، آبریزش بینی، خستگی و بدندرد؛ گاهی اختلال بویایی یا چشایی. نشانههای کرونا و آنفلوآنزا بسیار شبیه هماند و فقط با آزمایش میتوان تفکیکشان کرد.
چه کسانی مستعد کرونا هستند؟
سالمندان و کسانی که بیماری زمینهای دارند.
۳. سرماخوردگی (رینوویروس و ویروسهای مشابه)
عطسه، آبریزش یا گرفتگی بینی، گلودرد خفیف، سرفه و تب کم یا بدون تب. معمولاً ۷ تا ۱۰ روز طول میکشد و بدون دارو خاصی بهبود پیدا میکند.
۴. ویروس RSV (ویروس سنسیشیال تنفسی)
در فصل سرما در نوزادان و کودکان خردسال شایع است که بیشتر موارد شبیه سرماخوردگی میگذرد، اما در نوزادان و کودکان کمسن میتواند به برونشیولیت (التهاب مجاری ریز تنفسی) برسد. نفسنفسزدن، تنفس تند، فرو رفتن قفسهٔ سینه هنگام نفس کشیدن و بدغذایی از علائم هشدار هستند.
۵. گاستروانتریت ویروسی (نوروویروس و روتاویروس)
تهوع، استفراغ، اسهال آبکی، دلدرد و گاهی تب. خطر اصلی آن کمآبی بدن است، بهویژه در کودکان و سالمندان.
راههای پیشگیری عفونتهای شایع پاییز ۱۴۰۵
- واکسن آنفلوآنزا: بهترین زمان تزریق پیش از اوج بیماری، یعنی شهریور و مهر است و بیشتر برای سالمندان و افراد دارای بیماری زمینهای توصیه میشود. اگر هنوز تزریق نکردهاید، دربارهٔ تزریق دیرهنگام با پزشک یا مرکز بهداشت مشورت کنید.
- شستن مرتب دستها با آب و صابون دستکم ۲۰ ثانیه، بهخصوص بعد از بیرون آمدن، قبل از غذا و بعد از دستشویی.
- استفاده از ماسک در مکانهای شلوغ و بسته، بهویژه برای سالمندان و افراد پرخطر.
- تهویهٔ مناسب: پنجرههای خانه و محل کار را چند بار در روز باز کنید.
- رعایت آداب سرفه و عطسه: جلوی دهان را با آرنج یا دستمال بپوشانید و دستمال را دور بیندازید.
- ماندن در خانه هنگام بیماری تا دیگران را مبتلا نکنید؛ فرزند بیمار را به مدرسه نفرستید.
- دست نزدن به صورت (چشم، بینی و دهان) با دست آلوده.
- سبک زندگی سالم: خواب کافی، تغذیهٔ متعادل، نوشیدن آب و تحرک بدنی منظم.
درمان کوتاه و مراقبت در خانه
بیشتر بیماریهای ویروسی پاییزی خفیفاند و با مراقبت ساده در خانه بهبود پیدا میکنند:
- استراحت کافی و پرهیز از فعالیت سنگین.
- مایعات فراوان: آب، چای گرم، سوپ و آبمیوه رقیقشده؛ در اسهال و استفراغ از نمکهای خوراکی مایعدرمانی (ORS) استفاده کنید.
- تببر و مسکّن مثل استامینوفن، طبق دستور روی بسته یا توصیهٔ پزشک. به کودکان بدون نظر پزشک آسپرین ندهید.
- آنتیبیوتیک روی ویروس اثر ندارد. بدون تجویز پزشک مصرف نکنید.
- تسکین سرفه و گلودرد: غرغره با آب نمک ولرم و بخور ملایم؛ عسل برای بزرگسالان و کودکان بالای دو سال میتواند سرفه را آرام کند.
- داروهای ضدویروس: برای آنفلوآنزا یا کرونا در افراد پرخطر، پزشک ممکن است داروی ضدویروس تجویز کند که معمولاً در روزهای اول بیماری مؤثرتر است. خوددرمانی نکنید.
چه زمانی برای عفونتهای ویروسی باید به پزشک مراجعه کرد؟
- تنگی نفس، تنفس تند یا درد و فشار در قفسهٔ سینه
- تب بالا که بیش از ۳ روز ادامه دارد
- کبودی لبها، گیجی یا خوابآلودگی غیرعادی
- وجود نشانههای کمآبی مثل خشکی دهان، ادرار کم یا تیره، ضعف شدید
- نوزاد یا کودک خردسال با بدغذایی، تنفس سخت یا بیحالی
- بدتر شدن علائم در سالمندان، زنان باردار یا افراد دارای بیماری زمینهای
این مقاله جنبهٔ آموزشی دارد و جایگزین تشخیص و درمان پزشک نیست.


