کیست کلیه چیست؟
کیست کلیه کیسهای پر از مایع است که روی کلیه یا داخل آن تشکیل میشود. شایعترین نوع آن کیست ساده خوشخیم است که جدار نازک و صاف و محتویات شفاف دارد. این کیستها با افزایش سن شایعتر میشوند و در بسیاری از افراد بالای ۵۰ سال دیده میشوند، بدون اینکه علائمی داشته باشند، و اغلب بهطور اتفاقی و حین سونوگرافی یا سیتیاسکن برای مشکلات دیگر کشف میشوند.
باید کیست ساده کلیه را از بیماری کلیه پلیکیستیک (PKD) جدا کرد. PKD بیماری ژنتیکی اتوزوم غالب است که در آن کیستهای متعدد در هر دو کلیه رشد میکنند و میتواند عملکرد کلیه را مختل کند؛ لذا مسیر تشخیص و درمان آن با کیست ساده کاملاً متفاوت است.
علت و ریسک فاکتور کیست کلیه چیست؟
علت دقیق کیست ساده کلیه مشخص نیست، ولی به نظر میرسد با انسداد یا ضعف در دیواره لولههای کوچک کلیه و افزایش سن مرتبط باشد و مهمترین عامل خطر، بالا رفتن سن است. همچنین مردان کمی بیشتر از زنان به کیست کلیه مبتلا میشوند.
علائم کیست کلیه
اغلب کیستهای کلیه هیچ علامتی ندارند، ولی اگر بزرگ شوند یا دچار عوارضی مثل خونریزی و عفونت شوند، علامتدار میشوند. از جمله علائم کیست کلیه:
- درد مبهم یا سنگینی در پهلو و کمر، یا در قسمت بالای شکم
- وجود خون در ادرار
- تب و لرز در صورت عفونت کیست
- فشار خون بالا (در موارد کمتر)
- تکرر ادرار
- احساس فشار، وقتی کیست به مجاری مجاور فشار میآورد
تشخیص کیست کلیه
۱. سونوگرافی
سونوگرافی اولین و رایجترین روش تشخیص کیست کلیه است، چون بدون اشعه و ارزان است و معمولاً میتواند کیست ساده را از تودههای جامد تشخیص دهد.
سونوگرافی نسیم پرتو، طرف قرارداد بیمهها، آماده کمک به تشخیص شماست: ۰۹۳۷۳۰۸۹۸۲۴
۲. سیتیاسکن با تزریق ماده حاجب
وقتی کیستی در سونوگرافی ظاهر پیچیده و غیرساده دارد، مثلاً دیواره ضخیم یا تیغههای داخلی دارد، رسوب کلسیم دارد یا بخشی از آن جامد است، سیتیاسکن جهت رد کردن تومورها لازم میشود.
۳. امآرآی
برای افرادی که نمیتوانند ماده حاجب سیتیاسکن را دریافت کنند، یا برای بررسی دقیقتر محتویات کیستها کمککننده است.
۴. آزمایشها
در مورد کیستهای پلیکیستیک کلیه، علاوه بر تصویربرداری، آزمایش ادرار و آزمایش خون (کراتینین و اوره) برای ارزیابی عملکرد کلیه توصیه میشود.
آیا کیستهای بدون علامت نیاز به درمان دارند؟
اغلب کیستهای ساده نیاز به هیچ درمانی ندارند. پزشک ممکن است فقط توصیه کند در فواصل مشخص، مثلاً سالانه، با سونوگرافی پیگیری شوند تا اندازه کیست چک شود.
کدام کیست کلیه نیاز به درمان پیدا میکند؟
اگر کیست درد ایجاد کند، به مجاری ادرار فشار بیاورد یا عفونی شود، گاهی نیاز به درمان پیدا میکند.
روشهای درمانی کیستهای علامتدار کلیه
۱. آسپیراسیون و اسکلروتراپی
در این روش مایع کیست با سوزن و زیر هدایت سونوگرافی تخلیه میشود، سپس مادهای (مانند الکل) تزریق میشود تا دیواره کیست بسته شود و مایع دوباره جمع نشود؛ چون اگر فقط تخلیه انجام شود، کیست معمولاً عود میکند.
۲. جراحی لاپاراسکوپی
در این روش جراح از طریق چند برش کوچک در جدار شکم با دوربین وارد حفره شکم میشود و یا کیست کلیه را کامل برمیدارد یا فقط دیواره آن را باز و محتویات آن را تخلیه میکند. این روش برای کیستهای بزرگ یا عودکننده استفاده میشود و دوره نقاهت کوتاهی دارد.
کیستهای کمپلکسی که در بررسی اولیه مشکوک به تومور هستند، گاهی همراه با بخشی از کلیه خارج میشوند تا احتمال عود تومور کاهش پیدا کند (پارشیل نفرکتومی).
درمان کیست عفونی کلیه چیست؟
در صورت عفونی شدن کیست، آنتیبیوتیک تجویز میشود و گاهی تخلیه کیست هم لازم است.
کسی که کیست کلیه دارد چه زمانی باید به پزشک مراجعه کند؟
- درد مداوم یا شدید پهلو و کمر
- خون در ادرار
- تب و لرز همراه با درد پهلو
- کاهش ناگهانی حجم ادرار یا تورم پاها
- رشد سریع کیست در سونوگرافیهای پیگیری
جمعبندی
اغلب کیستهای کلیه خوشخیم و بیخطرند و فقط نیاز به پیگیری دارند. نکته مهم، تشخیص درست نوع کیست با تصویربرداری مناسب و پیگیری منظم طبق نظر پزشک است.
سونوگرافی نسیم پرتو با دستگاههای بهروز ۲۰۲۶ و پزشک متخصص خانم (دکتر آسیه رضوانی) در خدمت شما عزیزان است.
۰۹۳۷۳۰۸۹۸۲۴
این مطلب جنبه آموزشی و اطلاعرسانی دارد و جایگزین مشاوره پزشکی نیست. تشخیص نهایی و تصمیم درباره درمان با متخصص اورولوژی یا نفرولوژی است.



